اهداف پژوهشي مجتمع به بهانه مراسم تجليل از پژوهشگران مراکز تابعه
گفتگو با دکتر انسيه زاهدي – رييس آموزشکده فني دختران تهران وليعصر (عج)

اشاره :

دکتر زاهدی ، دارای مدرک دکترای مدیریت آموزشی از دانشگاه آزاد اسلامی می باشد . وی نویسنده مقالاتی همچون "تساوی جنسیتی در دسترسی به آموزش دوره های ابتدایی، راهنمایی و متوسطه کشور " ، " مطالعه پیگیرانه عملکرد تکنسین های فارغ التحصیل آموزشکده های فنی و حرفه ای " ، رتبه بندی آموزشکده های فنی و حرفه ای مراکز استان ها با تکنیک پوشش داده ها (DEA) ، تحلیل برنامه ریزی و توسعه آموزش فنی و حرفه ای در کشور به منظور ارایه الگوی مناسب ، مطالعه پیگیرانه عملکرد تکنسین های فارغ التحصیل آموزشکده های کشور و بررسی میزان جذب فارغ اتحصیلان آموزشکده های فنی و حرفه ای در نشریات معتبر کشور می باشد .

دکتر زاهدی همچنین به انجام طرح های پژوهشی با عناوینی همچون " مطالعه پیگیرانه عملکرد و تکنسین های فارغ التحصیل آموزشکده های فنی و حرفه ای ایران " ، بررسی میزان جذب فارغ التحصیلان آموزشکده های فنی " ، " بررسی علل افت تحصیلی در آموزشکده های فنی و حرفه ای"، "رابطه سبک رهبری مدیران و اثر بخشی آن از دیدگاه معلمان دبستان های شهرستان های استان تهران " ، "ارزشیابی فلسفه وجودی " ، " هدف های اساسی و اصول و سیاست های کلی برنامه کاردانی پیوسته " و ... پرداخته است . به بهانه فرا رسیدن هفته پژوهش ، مراسم تجلیل از پژوهشگران مراکز تابعه مجتمع آموزش عالی پیامبر اعظم (ص) به صورت متمرکز در روز پنج شنبه 9 دی ماه در محل هتل المپیک تهران اجرا می گردد. جهت کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه و آشنایی با فعالیت های مرکز فوق ، گفت و گویی با دکتر زاهدی انجام دادیم که از نظرتان می گذرد :

یکی از محورهای راهبری و اساسی نهاد تعلیم و تربیت ، پرورش دانش آموز و دانشجوی پرسشگر و پژوهش محور است ، به نظر شما چگونه این امر ممکن است ؟ مجموعه حضرتعالی در این خصوص چه نقشی را می تواند ایفا نماید ؟

پرورش دانش آموز یا دانشجوی پژوهشگر از یک نظام پژوهش محور برمی آید. اگر به مدارس و آموزشکده ها و دانشگاه ها به چشم یک نظام و سیستم بنگریم ، نمی توانیم ورودی ها و فرایند کار را به صورت سنتی اما انتظار محصول ( دانش آموز یا دانشجوی ) پژوهشگر داشته باشیم . واقعیت آن است که نظام آموزش و پرورش ما علاوه بر انتقال دانش می بایست در راه توسعه آن نیز تلاش نماید و این مهم بدون پژوهش به دست نمی آید و نمی توان از این نظام که اجزای آن ( معلم ، استاد، برنامه ، موضوع درسی، (دیسیپلین) ، فرایند آموزش و یادگیری ، نظام ارزشیابی و سنجش تحصیلی و... ) به صورت ایستا و با هدف یادگیری در سطح دانش و درک (حفظ کردن و به کاربردن عین آموخته ها ) تدوین گردیده است ، انتظار تحویل و ایجاد مفاهیم نوین داشت . وقتی سنجش ما برای موفقیت و اعتبار تحصیل یادگیرندگان برای ورود به مراحل بالاتر بر مبنای شاخص های کمی است ، چگونه محصول ما کیفی خوهد شد . وقتی مدرسان ما ملاک های کمی در دست دارند ، حاصل تلاش آنها به سختی ممکن است کیفی باشد .

مجتمع آموزش عالی پیامبر اعظم (ص) با هدف ارتقای دانش و ترغیب پژوهش درصدد ایجاد یک ساختار نظام مند برای فعالیت های پژوهشی است . ساختاری که به مدرس و همکار و دانشجو فرصت تحقیق می دهد ، ملاک ارزشیابی موفقیت آنان را تنها در ارایه دانش های قطعی موجود نمی داند ، بلکه به دنبال ایجاد فرصت هایی برای حمایت و تشویق پژوهشگران است و ... و همه ی این ها کارهایی است که شورای مجتمع آموزش عالی پیامبر اعظم (ص) هدف قرار داده است .

برای ساماندهی بهتر پژوهش در آموزش و پرورش چه کارهای اساسی باید انجام شود ؟ انتظار شما از پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش چیست ؟

پژوهش در آموزش و پرورش باید نهادینه گردد . ضمن برقراری فعالیت های پژوهشی می بایست ساز و کار و ساختار مناسبی برای انجام پژوهش در تمامی مراکز آموزشی کشور برقرار گردد . نظام آموزشی ما اگر به جای محوریت دانش ، پژوهش را محور فعاليت های خود قرار دهد ، یک کار اساسی انجام شده است . پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش می تواند در تمامی سطوح و انواع فعالیت های این وزارتخانه ساز و کار و ابزارهای مناسبی برای پژوهش ارایه دهد .نظام معلم پژوهنده، تشویق به کار بردن تکنیک حل مسأله است و می تواند این فکر را به یاد دهنده و یاد گیرنده القا نماید که همیشه یک راه حل قطعی و مشخص برای مسایل وحود ندارد و می توان هر مطلبی را با دید تازه و نگاه جدیدی نیز بررسی و بیان نمود . هم چنین براساس نتایج پژوهش ها، پیشنهادات لازم را جهت پرورش فکر و پژوهش محوری در برنامه درسی تمام سطوح آموزشی ارایه نماید.

چه راهکارهایی می تواند به تحرک بیشتر حوزه ی پژوهش در راستای تحقق اهداف آموزش و پرورش کمک نماید ؟

برنامه ریزی برای یک نظام آموزشی مبنای پژوهش، تربیت معلمان ، مدرسان و اساتید پژوهشگر ، کشاندن پژوهش به موضوعات درسی ، پرداختن به فعالیت های پژوهشی همانند سایر موضوعات مورد نظر در نظام آموزشی ، ایجاد ساختار تشویق و پاداش برای پژوهش و مسایلی از این دست ، راهکارهایی است که در دستیابی به یک نظام پژوهش مدار در آموزش کشور مؤثر است .

علاوه بر آن که مدارس و مکان های آموزشی را در اقصی نقاط کشور مجهز به ابزارهای پژوهشی و دنیای اطلاعات و فناوری می نماییم ، اگر برنامه های درسی ما کیفی و پژوهش محور باشد و اگر نظام ارزشیابی ما نیز در آموزش به یافته های جدید نه به دیده تردید بلکه با تشویق بنگرد ، حوزه ی پژوهش گسترش می یابد .

فعالیت های پژوهشی آموزش و پرورش را چگونه ارزیابی می کنید ؟ فرصت ها و تهدید ها در این بخش کدامند ؟

پژوهش های انجام شده در آموزش و پرورش بسیار ارزشمند هستند چرا که با آن ساختار اصلی و وظایف اساسی این نظام تنها تعریف آموزشی دارند ، صورت می گیرند . می بایست در میان وظایف نیروهای انسانی بخش آموزش ، پژوهش تعریف شود . ساختار یابد و نظام ارزشیابی بر مبنای آن صورت بگیرد ، تشویق شود و گسترش یابد . وقتی نظام اجرایی پژوهش سالانه توصیف می شود و این سال بعد از به جریان یافتن واقعی سال مالی شروع می شود، وقتی اولویت های پژوهشی در انتهای سال مالی اعلام می گردد ، وقتی ساز و کارهای پژوهشی به صورت برنامه متقن و پایدار باقی نمی مانند ، آسیب و تهدید پژوهش می گردند . متقن و مدون نبودن ساختار پژوهشی و زیرساختهای لازم آن ، به خصوص راهکارهای اجرایی غیرثابت تهدیدی برای پژوهش است .

تمایل مسؤلان ، مدیران و معلمان و اساتید و به خصوص دانش آموزان و دانشجویان فرصت بسیار مناسبی است که به گسترش پژوهش می انجامد.

به نظر شما مهمترین اولویت های پژوهشی که ضروری است مورد توجه قرار گیرد،کدامند ؟

ارزیابی برنامه ریزی درسی و آموزشی موجود با تمام عوامل نظام ، بازنگری برنامه های موجود آموزشی ، ارزیابی دوره های آموزشی موجود از نظر تحلیل هزینه – فایده و مطالعات تطبیقی نظام های تربیت معلم و دبیر.

شاخص های پژوهش مداری در نهاد آموزش و پرورش کدام است ؟

توجه به پژوهش های انجام شده به عنوان مبنا و اساس تصمیم گیری ، توجه به روش های آموزش پژوهش مدار و کیفی و ملاک ارتقا بودن آن است . شعار اصلی در برگزاری هفته پژوهش در سال های گذشته و برای سال های متمادی محور اصلی بود ، بدون فکر و پژوهش تصمیم گیری نکنیم ، مصداق بارز این شاخص است .

هم چنین یک شاخص مهم در ایجاد نظام پژوهش مدار ، ایجاد ساز و کار مناسب در پی بکار بستن یافته های پژوهش های انجام شده است .

نظام ارزشیابی نیروی انسانی نیز نیازمند دست یافتن به دیدی تازه است ، نگاهی که ارزش پژوهش را به اندازه ی اجرای دستوری و بخشنامه ای و بلکه بالاتر می رساند .

نقش هفته پژوهش را در تقویت و ارتقای پژوهش و ارتقای پژوهش در آموزش و پرورش و تقدیر از پژوهشگران و مدیران پژوهشی چگونه ارزیابی می کنید ؟

علاوه بر نیاز به بستر ها و ساختار مناسب برای ترغیب افراد به پژوهش، توجه به پژوهشگران و یافته های پژوهشی می تواند زمینه ی فعالیت های آینده باشد . هفته پژوهش فرصتی است که در آن پژوهشگران مورد توجه جامعه آموزشی موجود قرار گیرند . هم چنین مدیران و مجریان آموزش با یافته های نوین و مرزهای جدید روش های تعلیم و تربیت و علوم و دانش موجود آشنا گردند .

هرچه در هفته پژوهش بتوانیم میزان پوشش تشویق را بیشتر نماییم ، به تعداد پژوهشگران فردا می افزاییم . بجاست که از همه ی مدیران بخواهیم فرصت های معرفی و راهیابی معلمان ، مدرسان ، همکاران و دانش آموزان و دانشجویان را به عرصه تشویق در هفته پژوهش بیفزایند .

برای بکاربست یافته های پژوهشی و استفاده مناسب تر از نتایج یافته ها ، چه راهکارهایی را توصیه می نمایید ؟

اگر پژوهش در هر سازمانی براساس یک نظام صحیح صورت گیرد ، به طور قطع برای کاربست یافته های آن ، زمنیه های مناسب تری می توان یافت . در یک سازمان و نظام آموزشی ، براساس نیازسنجی صحیح ، می بایست اولویت های پژوهشی مشخص گردد و راه های دستیابی به فرصت ها و امکانات به دست گیری اجرای کارهای پژوهشی هموار شود . زمانی که پژوهش ها بر مبنای نیازهای سازمان صورت می گیرد ، از ابتدا برای کاربست یافته های آن یقین و امید وجود دارد و همانا این اطمینان نیرویی است که بر مجاهدت پژوهشگر در انجام پژوهش و تحمل سختی های و طی نمودن دشواری ها تا دستیابی به مرزهای نوین می افزاید .

برای توسعه امر پژوهش در بین معلمان و مدرسان و نیروی آموزشی مدارس مراکز آموزشی ، انجام چه اقداماتی را ضروری می دانید ؟

در مجتمع آموزش عالی پیامبر اعظم (ص) عزم راسخ بر ایجاد بستری مناسب برای پژوهش وجود داشته و دارد و بر مبنای آن ضمن ایجاد ساز و کار مناسب برای مدیریت این امر ، حمایت ها و راهنمایی ها و تشویق های لازم نیز صورت می گیرد .

در ابتدای تصدی مسؤولیت مجتمع ، شورای پژوهشی مجتمع آموزش عالی پیامبر اعظم (ص) تأیید و مأموریت یافت که به مدون سازی سازو کار و ساختار لازم اقدام نماید . به شکر خدا حاصل این تلاش علاوه بر ایجاد کمیته های پژوهشی در 265 مرکز ما در سراسر کشور، تدوین آیین نامه ها و شیوه نامه های لازم برای فعالیت های پژوهشی است به طوری که علاوه بر ایجاد ساختار پژوهشی در مجتمع و مراکز تابعه ، سازو کار لازم برای انجام فعالیت پژوهشی و تشویق پژوهشگران را نیز فراهم نموده است .

در نتیجه اهتمامی که شورای پژوهشی مجتمع پیامبر اعظم (ص) به امر پژوهش و ایجاد ساختار های مناسب پژوهش داشته اند اینک تمامی مراکز تابعه ما علاوه بر ایجاد ساختارهای مناسب پژوهش داشته اند اینک تمامی مراکز تابعه ما علاوه بر ایجاد کمیته های پژوهشی ، برای فعالیت های سالانه ی پژوهشی خود نیز براساس مصوبات و محورهای اعلام شده ، برنامه ریزی نموده اند . از این رو شورای پژوهشی مجتمع تصویب نموده است که در هفته پژوهش ضمن ایجاد فرصتی برای تشویق پژوهشگران ، از همه ی مراکز خود نیز تقدیر نماید . به همین مناسب برای اولین بار مراسم تجلیل از پژوهشگران مراکز تابعه مجتمع آموزش عالی (ص) به صورت متمرکز در روز پنج شنبه 9 دیماه در محل هتل المپیک تهران اجرا می گردد.